Zer da EEEa? (enplegua erregulatzeko espedientea)

EEE motak:

Iraungitze espedientea (“de extinción”): Enpresako hainbat langileren lan harremanaren amaiera dakar. Kaleratze kolektiboa ere deitzen da.

Etenaldi espedientea (“de suspensión”): Langile guztiei edo zenbaiti hainbat egunetan lanik egingo ez dutela ezartzen zaie. Hau da, lan jarduera eteten da.

Lanaldia murrizteko espedientea (“de reducción”): Kasu honetan asteko zenbait egunetako jardunaldia murrizten da. Langileek lanpostuan jarraitzen dute, baina ordu gutxiago lan eginda.

Azken hauek aldi baterako espedienteak dira, hau da, ez dira behin-betikoak. Horregatik gazteleraz inoiz aurkitu zenitzake “ERTE” siglak hauei erreferentzia egiteko, hau da, “expediente de regulación temporal de empleo”.

Iraungitze espedientea edo kaleratze kolektiboa

2012ko lan erreformak prozedura aldatu zuen. Ordura arte lan agintzaritzak (Enplegu Ministerioak edo Lan Sail autonomikoak) baimen administratiboa eman behar zion espedienteari. Erreformak hau bertan behera utzi zuen. Hau da, langileekiko kontsulta epea amaituta, akordiorik lotu ezean, enpresak aldebakarrez espedientea aplikatu ahal du, txostenak, erreformaz geroztik, ez baitauka honezkero izaera loteslerik.

Lehen baimen administratiboa lortzeko berme nagusia kontsulta epe horretan langileekin adostasuna lotzea zen. Hori dela eta, negoziazioetan kalteordain handiagoak lortu ohi ziren, espedientea adostuta hel zedin lan agintaritzara. Orain, enpresak akordiorik gabe ere aldebakarrez aplikatu ahal duenez, ez du negoziatzeko premiarik. Horregatik ekintza eta borroka sindikala eta langile guztien inplikazioa, espediente barruan egon ala ez, are garrantzitsuagoa da.

Lan agintaritzaren baimenik behar ez bada ere, lan epaitegietara jo daiteke. Kaleratze kolektiboa salatzen bada eta epaileak bidezkotzat jotzen badu, kalteordaina 20 egunekoa izango da; bestela, bidegabetzat joz gero, 33 egun, edo baliogabetzat hartzen bada, lanera itzul liteke.

Ze egoeratan burutu ahal du enpresak espediente kolektiboa?

Espediente kolektiboa Langileen Estatutuaren 51. artikuluan dago arautua. Enpresak arrazoi ekonomiko edo teknikoak, antolamendu arrazoiak edo ekoizpenari dagozkion arrazoiak argudiatuta, langileak kaleratzen baditu eta kaleratze hauek 90 egunetan zehar honako langile kopuruari eragiten badio, kaleratze kolektiboaz hitz egiten ari gara:

– 10 langile, 100 langiletik beherako enpresetan
– Langileen %10, 100-330 langile arteko enpresetan
– 30 langile, 300 langiletik gorako enpresetan

Legeak langileekiko kontsulta epea deuseztatu ez badu ere, lehen ikusi dugunez, enpresak, lan erreformaren ostean ez du lan agintaritzaren baimenik ezta langileekiko adostasunik behar espedientea martxan jartzeko. Lan agintaritzari espedientearen berri eman ostean, langileei kaleratzeen berri eman ahal die. Espedientearen legaltasuna epaitegietan ebatziko da, behin salatuta.