Zer da lanbidearteko gutxieneko soldata?

2021/10/11n eguneratua

Lanbidearteko gutxieneko soldata (“SMI/salario mínimo interprofesional”) langile orok jaso behar duen gutxieneko soldata da. Hau da, ezein langilek ezin du muga horretatik behera kobratu, bere egoera, sektorea edo kontratu mota edozein dela ere.

Muga hau legez ezartzen da, Madrilgo gobernuak Buletin Ofizialean argitaratutako dekretuen bitartez.

Azken urteetan gutxieneko soldatak, ia izoztuta egon ostean, igoera nabarmena izan du. Izan ere, Espainiako Estatuak gutxieneko soldata benetan baxua zeukan, batez ere bere inguruko eta ezaugarri sozioekonomiko antzekodun beste herrialdeekin konparatuta, Europako Kontseiluak behin eta berriro ohartarazi izan dion moduan. Aurrerago zenbait koadro topatu ahal izango dituzue.

Aspaldiko aldarrikapena da Europako Karta Sozialak ezarritakoa betetzeko, hau da, gutxieneko soldata batezbesteko soldataren %60 izan dadila. Momentu honetan, Euskal Herriari dagokionez, kopurua 1.400 euro izan beharko litzateke. Europako Kontseiluak ere Estatu guztiei galdegin die berriki gutxieneko soldata duina ezar dezaten eta, gainera, gogora dezagun Espainiak Europako Karta Soziala 2019an berronetsi zuela (nahiz eta 2000. urtean sinatua zuen) eta, hortaz, honezkero, bere legedia egokitzera behartuta dagoela.

Hala eta guztiz ere, azken igoera, 2021eko irailekoa, oso urria izan da: 15 euro besterik ez. Honela, lanbidearteko gutxieneko soldata 965 euro izango dira hilean (14 ordainsaritan). Hortaz, ez da heltzen Europako Karta Sozialak agintzen duen kopurura, ezta PSOE-Podemos gobernuak berak Espainiareko sinatu zuen akordiora. Gogora dezagun akordio horretan 2020. urtean gutxieneko soldata 1.000 eurotara altxatuko zutela adostu zela.

Estatuko langileentzat nahikoa ez den lanbidearteko gutxieneko soldata hau Hego Euskal Herriko langileontzat askoz beherengoa da, gure herrialdeko bizi-kostua kontuan harturik. Hori dela eta, euskal gehiengo sindikalak lanbidearteko gutxieneko soldata propioa ezartzeko premia mahaigaineratu egin du. Ordua da eztabaida hau berriro hartzeko, Gasteiz eta Iruñeko gobernuek bultzatu eta sustatu dezaten eta patronalarekin lanbidearteko akordioaren bidea jorra dadin.

Hauexek dira, hortaz, 2021eko irailetik aurrera indarrean dauden zenbatekoak:

  • Egunean: 32,17 euro
  • Hilean: 965 euro
  • Urtean: 13.510 euro (14 ordainsari)
  • Etxeko langileak: 7,55 euro orduko (orduka lan eginez gero)
  • Aldi baterako eta sasoikako langileak: 45,70 euro eguneko

Edozelan, 965 euroak jardunaldi osoari dagozkio. Hau da, astean 40 orduz lan eginez gero, kopuru hori jasoko genuke, baina gure jardunaldia laburragoa balitz, soldata ere proportzio berean murriztuko litzateke. Honela jardunaldi erdiz arituko bagina (astean 20 orduz), gutxieneko soldataren erdia aplikatuko litzaiguke: 482,5 euro, alegia.

Garrantzitsuena da jakitea zein den gure jardunaldiaren proportzioa, jardunaldiaren ze ehuneko zehatz egiten dugun. Hala ere, ideiatxo bat egiteko, hemen daukazue taula bat, asteko orduei legokiokeen soldata islatzen duena:

Gutxieneko soldataren azken igoera Buletin Ofizialean irailaren 29an izan da argitaratua eta, atzeraeragintasuna irailari baino ez dagokio; hortaz, irailaren 1etik dago indarrean. Honek esan nahi du, 2021ean, langile batek gutxieneko soldata jasotzen badu, kopuru berria irailetik abendura arte baino ez duela jasoko. Honela, urtarriletik abuztura, hilabete biak barne, hilean 1.108,33 euro jasotzea egokituko zaio eta irailetik abendura, hilabete biak barne, 1.125,83 euro (soldata 12 ordainsaritan kalkulatuta):

1.108,33 x 8 hilabete = 8.866,64€
1.125,83 x 4 hilabete = 4.503,32€
2021. urtean, guztira: 13.370€

Oinarrizko soldata eta osagarriak

Azaldu ditugun kopuru guztiek soldata gordinari egiten diote erreferentzia: 965 euroak ez dira, berez, dirutan hilabete amaieran jasoko duguna, hau da, ez da soldata garbia, baizik eta soldata gordina. Gogoratu soldata gordinak gerora kenduko zaizkigun atxikipen eta kotizazioak barne hartzen dituela.

Baina gutxieneko soldata oinarrizko soldata al da?

Gutxieneko soldata gutxieneko ordainketa gordina da, langile oroko jaso behar duen gutxienekoa, baina ez oinarrizko soldata. Azal dezagun apur bat hobeto:

Alde batetik, Langileen Estatutuaren 27.1. artikuluak dioenez, gutxieneko soldataren berrikuspenak ez dio eragiten soldaten egitura edo zenbatekoari, soldata hauek, oro har hartuta, gutxieneko soldata baino altuagoak badira. Bestela esanda, jasotzen dugun soldata osoa (oinarrizko soldata gehi osagarriak) gutxieneko soldata baino altuagoa bada, igoera honek ez digu eragingo.

Era berean, gutxieneko soldataren igoera ezarri duten dekretuetan zera adierazi izan da, lanbidearteko gutxieneko soldata kalkulatzeko, soldata osagarriak barne hartuko direla. Hortaz, gure oinarrizko soldata hilean 965€ baino gutxiago izan liteke, baina, oinarrizko soldata honetaz gain, osagarriren bat jasoko bagenu eta gure soldata, oro har eta osagarriak kontuan hartuta, kopuru horretara helduko balitz, legea beteko litzateke.

Gai honek interpretazio ezberdinak izan ditu eta epaitegietara heldu da behin baino gehiagotan. 2019an Espainiako Auzitegi Nazionalak ildo beretik (eta enpresen alde) ebatzi zuen: gutxieneko soldata ez da oinarrizko soldata eta, hortaz, osagarriak edo plusak ere hartzen ditu barne.

Denarekin ere, hurrengo atalean ikusiko dugunez, gutxieneko soldatara heltzen ote garen kalkulatzeko, dirutan jasotzen dugun kopurua baino ez da kontuan hartuko. Espezietan jaso dezakegun soldata zatia kalkulu honetatik kanpo gelditzen da.

Ordainketak espezietan

Batzuetan ordainketaren zati bat espezietan jasotzen da. Hau oso ohikoa da etxeko langileen kasuan eta, bereziki, barneko langileak badira (etxean bazkaltzeagatik edo bertan bizitzeagatik). Hala ere, edozein kasutan eta edozein sektoretan espezietan jasotzen den soldataren zati hori ezin da soldata osoaren %30 baino handiagoa izan.

Gutxieneko soldatari dagokionez, espezietan edozein ordainketa jasotzen dugula ere, hau ezin izango da gutxieneko soldata horretatik deskontatu. Gutxieneko soldata dirutan izan behar da derrigor, baita etxeko langileentzat ere.

Etxeko langileak

“Zenbat kobratu behar duzu etxeko langilea bazara?” atalean azaltzen dugunez, jardunaldi osoz, jardunaldi partzialaz edo orduka lan egin dezakegu. Hala ere, edozein kasutan gutxieneko soldata bermaturik izan behar dugu (kopuru horretatik aurrera negozia daitekeen arren).

Aipatutako artikuluan jardunaldi bakoitzari dagokion gutxieneko ordaina kontsulta dezakezu.

Autonomoak

Autonomoen kasuan gutxieneko soldatak ez du zuzenean eragiten, soldatapean ez dauden heinean. Hala ere, jo ezazu autonomo faltsuen atalera zure egoera iruzurrezkoa izan daitekeela uste baduzu.

Baina gutxieneko soldatak bai eragiten die autonomoei zeharka. Izan ere, autonomoen gutxieneko kotizazio oinarria gutxieneko soldatari lotuta dago. 2021eko irailetik aurrera autonomoen kuotak igoera hauek izango dituzte:

– Gertakizun profesionalak: %1,1etik %1,3ra
– Jarduera amaiera: %0,8tik %0,9ra
– Gertakizun arruntak: %28,3 (ez dago igoerarik)
– Lanbide heziketa: %0,1 (ez dago igoerarik)

Hortaz, igoera, oro har: %30,3tik %30,6ra

Honek esan nahi du autonomoek hilean ordaindu behar duten kuota igoko dela, aukeratuta daukaten kuotaren arabera. Honela, gutxieneko kuota ordainduz gero, 286 eurotik 289 eurora pasatuko da (3 euro gehiago) eta gehieneko kuota ordaintzen dutenek 12 euro gehiago ordainduko dute, 1.245 euro hilean.

Enbargoak

Administrazio publikoarekin zorrik izanez gero edo prozedura judizialen baten ondorioz, hartzekodun erakundeak zure nomina enbargatzeko eska lezake. Hala ere, gutxieneko soldataren zenbatekoa enbargaezina da. Hau da, gutxieneko hori ezin dizute nominatik kendu.

Gutxieneko soldata baino gehiago kobratuz gero, Prozedura Zibilaren Legeak 607. artikuluan ezartzen duen moduan gauzatuko da enbargoa.

FOGASA

FOGASA (“Fondo de Garantía Salarial” edo Soldatak Bermatzeko Funtsa) enpresak langileei zor dizkien soldatak eta kalteordainak ordaintzeaz arduratzen da, enpresak kaudimenaik ez daulaka adierazten duenean edo hartzekodun konkurtsoan dagoenean.

Lanbidearteko gutxieneko soldata da FOGASAK ordainketen muga kalkulatzeko erabiltzen duen parametroa. Izan ere, FOGASAK ez du ordaintzen enpresak zor duen guzti-guztia, baina bai hartzen ditu bere kargu gutxieneko batzuk. Aipatutako muga lanbidearteko gutxieneko soldataren bikoitza da. Momentu honetan 64,34 euro eguneko (32,17 x 2) eta, gehienez, 120 egun ordainduko ditu.

Informazio gehiagorako, ikus. “Zer egin FOGASAREN ordainketa eskatzeko?”

Lanbidearteko gutxieneko soldataren bilakaera

Ondoko taulan ikus dezakegu zein izan den gutxieneko soldataren bilakaera Estatu espainolean azken hamar urteetan zehar.

Lanbidearteko gutxieneko soldata Europan

Hurrengo koadroan ikus daitezke ze nolako aldeak dauden Europako Estatuen gutxieneko soldatetan eta Espainako Estatua ze mailatan kokatzen den. 15eko Europa hartuko dugu kontuan, nahiz eta Brexita gauzatu izan den:

Lehen begiratu batean, argi geratzen da ze nolako ondorio eta desberdinkeriak dakartzan Espainia eta Frantzia arteko aldeak Ipar eta Hego Euskal Herriko langileontzat.

Gainera, berriro gogoratu behar dugu gutxieneko soldata ez dela oraindik heltzen batezbesteko soldataren %60ra, Europak ohartarazi bezala. Baina, honetaz gain, EAEn zein Nafarroan batezbesteko soldata askoz altuagoa da. Estatistikaren Institutuaren soldata egituraren azken inkestaren arabera (2021eko ekainean argitaratua, baina 2019ko datuak aztertu zituenak), hauexek dira batezbesteko soldatak:

Estatua: 24.395,98
EAE: 29.476,21
Nafarroa: 27.493,93

Datu hauek guztiek argi uzten digute Euskal Herrirako lanbidearteko gutxieneko soldataren erreferentzia propioaren beharra. Lehen esan bezala, honek suposatzen du Europako irizpideak betetzeko, hilean 1.400 euro gordin (14 ordainsaritan) jaso beharko genituzkeela.