Zer da lanbidearteko gutxieneko soldata?

Lanbidearteko gutxieneko soldata (SMI/salario mínimo interprofesional) langile orok jaso behar duen gutxieneko soldata da. Hau da, ezein langilek ezin du muga horretatik behera kobratu, bere egoera, sektorea edo kontratu mota edozein dela ere.

Muga hau legez ezartzen da urtez urte, Madrileko gobernuak Buletin Ofizialean argitaratutako dekretuen bitartez.

Azken urteetan gutxieneko soldatak igoera handia izan du (%22,3 2019. urtean eta beste %5,5 2020an). Izan ere, Espainiako Estatuak gutxieneko soldata benetan baxua zeukan, batez ere bere inguruko eta ezaugarri sozioekonomiko antzekodun beste herrialdeekin konparatuta, Europako Kontseiluak behin eta berriro ohartarazi izan dion moduan.

Aspaldiko aldarrikapena da Europako Karta Sozialak ezarritakoa betetzeko, hau da, gutxieneko soldata batezbesteko soldataren %60 izan dadila (momentu honetan, Estatu espainolari dagokionez, kopurua 1.200 euro izan beharko litzateke). Badirudi zenbateko horietara heltzeko konpromisoa, behintzat, behingoz hartua dela. Europako Kontseiluak ere Estatu guztiei galdegin die berriki gutxieneko soldata duina ezar dezaten eta, gainera, gogora dezagun Espainiak Europako Karta Soziala 2019an berronetsi zuela (nahiz eta 2000. urtean sinatua zuen) eta, hortaz, honezkero, bere legedia egokitzera behartuta dagoela.

Hauexek dira, hortaz, 2020. urterako zenbatekoak:

  • Egunean: 31,66 euro
  • Hilean: 950 euro
  • Urtean: 13.300 euro (14 ordainsari)
  • Etxeko langileak: 7,43 euro orduko (orduka lan eginez gero)
  • Aldi baterako eta sasoikako langileak (“ebentualak” eta “tenporeroak”): 44,99 euro eguneko

Jardunaldi partzialaz lan eginez gero, proportzioan kobratuko litzateke. Honela jardunaldi erdiz aritzen bagara, gutxieneko soldataren erdia aplikatu beharko litzateke: 475 euro, alegia.

Gutxieneko soldataren azken igoera Buletin Ofizialean otsailaren 5ean izan da argitaratua eta, hortaz, data horretatik aurrera dago indarrean. Hala ere, atzeraeraginez aplikatzekoa da: urtarrilaren 1etik aurrera, alegia. Hortaz, gutxieneko soldata berri hau urtarrilaren 1etik ordaindu beharrekoa da, nahiz eta dekretuak ez azaldu zelan gauzatu behar den urtarrileko ordainketa hori, ez eta %5,5eko diferentzia hori aplikatu behar ote zaien baita indarrean ez dauden kontratuei ere (urtarrilean edo otsaila hasieran amaitutako kontratuei, alegia).

Oinarrizko soldata eta osagarriak

Gutxieneko soldatak oinarrizko soldata gordinari egiten dio erreferentzia:

Soldata gordina da: 950 euroak ez dira, berez, dirutan hilabete amaieran jasoko duguna, hau da, ez da soldata garbia, baizik eta soldata gordina. Gogoratu soldata gordinak gerora kenduko zaizkigun atxikipen eta kotizazioak barne hartzen dituela.

Oinarrizko soldata da (gaztelerazko “salario base”): honek esan nahi du osagarriak ez direla kontuan hartzen gutxieneko soldata kalkulatzeko edo, bestela esanda, jaso daitezkeen osagarriak hileko 950 euro horiei gehitu behar zaizkio; gutxieneko soldataren kalkuloa ezin da egin osagarriak barne hartuta. (Langileen Estatutuko 26.3 artikulua)

Osagarri hauek (nominan desglosaturik agertu behar direnak) anitzak dira:

• Langilearen egoera pertsonalaren araberakoak: antzinatasuna; hizkuntzak, titulazioa edo jakintza bereziak.
• Lanaren izaeraren araberakoak: txandakako lana egiten badugu, gauez lan egiten badugu…; toxikotasun, nekagarritasun edo arriskugarritasun osagarriak…
• Enpresaren egoera eta emaitzen araberakoak: mozkinengatiko ordainsariak (gratificación por beneficios), partizipazioak enpresaren kapitalean.

Beraz, osagarriren bat jasoko bagenu, hau ez litzateke kontuan hartuko gutxienez 950 eurokoa izan behar den oinarrizko soldata ezartzeko.

Ordainketak espezietan

Batzuetan ordainketaren zati bat espezietan jasotzen da. Hau oso ohikoa da etxeko langileen kasuan eta, bereziki, barneko langileak badira (etxean bazkaltzeagatik edo bertan bizitzeagatik). Hala ere, edozein kasutan eta edozein sektoretan espezietan jasotzen den soldataren zati hori ezin da soldata osoaren %30 baino handiagoa izan.

Gutxieneko soldatari dagokionez, espezietan edozein ordainketa jasotzen dugula ere, hau ezin izango da gutxieneko soldata horretatik deskontatu. Gutxieneko soldata dirutan izan behar da derrigor, baita etxeko langileentzat ere.

Etxeko langileak

“Zenbat kobratu behar duzu etxeko langilea bazara?” atalean azaltzen dugunez, jardunaldi osoz, jardunaldi partzialaz edo orduka lan egin dezakegu. Hala ere, edozein kasutan gutxieneko soldata bermaturik izan behar dugu (kopuru horretatik aurrera negozia daitekeen arren).

Atal horretan jardunaldi bakoitzari dagokion gutxieneko ordaina kontsulta dezakezu.

Autonomoak

Autonomoen kasuan gutxieneko soldatak ez du zuzenean eragiten, soldatapean ez dauden heinean. Hala ere, jo ezazu autonomo faltsuen atalera zure egoera iruzurrezkoa izan daitekeela uste baduzu.

Baina gutxieneko soldatak bai eragiten die autonomoei zeharka. Izan ere, autonomoen gutxieneko kotizazio oinarria gutxineko soldatari lotuta dago. Hala ere, 2019ko igoerak ez du isla zuzena izan kotizazio oinarrian: gutxieneko oinarria %1,25 igo zen (944,90 eurotara) eta, hortaz, ordaindu beharreko gutxieneko kuota 278 eurotatik 283 eurotara pasatu zen (64 euro gehiago urtean). Momentuz ez dakigu zelan eragingo duen azken igoerak, ezta ze modutan negoziatuko diren gutxieneko oinarriak ere.

Enbargoak

Administrazio publikoarekin zorrik izanez gero edo prozedura judizialen baten ondorioz, hartzekodun erakundeak zure nomina enbargatzeko eska lezake. Hala ere, gutxieneko soldataren zenbatekoa enbargaezina da. Hau da, gutxieneko hori ezin dizute nominatik kendu.

Gutxieneko soldata baino gehiago kobratuz gero, Prozedura Zibilaren Legeak 607. artikuluan ezartzen duen moduan gauzatuko da enbargoa.

FOGASA

FOGASA (Fondo de Garantía Salarial edo Soldatak Bermatzeko Funtsa) enpresak langileei zor dizkien soldatak eta kalteordainak ordaintzeaz arduratzen da, enpresak kaudimenaik ez daulaka adierazten duenean edo hartzekodun konkurtsoan dagoenean.

Lanbidearteko gutxieneko soldata da FOGASAK ordainketen muga kalkulatzeko erabiltzen duen parametroa. Izan ere, FOGASAK ez du ordaintzen enpresak zor duen guzti-guztia, baina bai hartzen ditu bere kargu gutxieneko batzuk. Aipatutako muga lanbidearteko gutxieneko soldataren bikoitza da. Momentu honetan 63,32 euro eguneko (31,66 x 2) eta, gehienez, 120 egun ordainduko ditu.

Informazio gehiagorako, ikus. “Zer egin FOGASAREN ordainketa eskatzeko?”

Lanbidearteko gutxieneko soldataren bilakaera

Ondoko taulan ikus dezakegu zein izan den gutxieneko soldataren bilakaera Estatu espainolean azken hamar urteetan zehar.

Ikusten dugunez, azken urteotan lanbidearteko gutxieneko soldata erdi izozturik egon da, harik eta 2019ko igoera handia gauzatu zen arte.

Lanbidearteko gutxieneko soldata Europan

Hurrengo koadroan ikus daitezke ze nolako aldeak dauden Europako Estatuen gutxieneko soldatetan eta Espainako Estatua ze mailatan kokatzen den. 15eko Europa hartuko dugu kontuan, nahiz eta berriki Brexita gauzatu izan den:

* Estatu espainolean soldata 14 ordainsaritan neurtzen da, hortaz, 950 euro hilean da gutxieneko soldata. Hala ere, Europa mailako estatistiketan 12 ordainsaritan hartzen da kontuan. Hau dela eta, 950 barik, 1.108,33€ agertzen dira Espainiako koadroan (aparteko paga biak prorrateaturik)

** Zenbaki absolutuetan Portugaleko gutxieneko soldata baxuena izan arren, bertako batezbesteko soldataren %60ra heltzen da eta, beraz, Europako gomendioak betetzen ditu.

Bestetik eta gurera ekarrita, lehen begiratu batean, argi geratzen da ze nolako ondorio eta desberdinkeriak dakartzan Espainia eta Frantzia arteko aldeak Ipar eta Hego Euskal Herriko langileontzat.

Gainera, kontuan hartu behar da kalukulu hauek Estatu mailakoak direla; hala ere, EAEn zein Nafarroan batezbesteko soldata askoz altuagoa da. Estatistikaren Institutuaren soldata egituraren azken inkestaren arabera (2019an argitaratua, baina 2017ko datuak aztertu zituenak), hauexek dira batezbesteko soldatak:

Estatua: 23.646,50 €
EAE: 28.204,49 €
Nafarroa: 26.329,79 €

Datu hauek guztiek argi uzten digute Euskal Herrirako lanbidearteko gutxieneko soldataren erreferentzia propioaren beharra.